COVID-19 Pandemisi nedeniyle genel anlamda sağlık alanında yaşanan sıkıntıların yanında ekonomik hayat da oldukça olumsuz etkilenmiştir. Bu süreçte iş hacminde büyük oranda düşüş yaşayan birçok işletme sahibi tarafından kira uyarlama davaları açılmıştır.
Süregelen bu uyarlama davalarında ihtiyati tedbir verilip verilemeyeceği hususunda Bölge Adliye Mahkemelerinin çelişkili kararlar verdiği görülmüştür. Bu kapsamda Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında dava sonunda elde edilen faydayı sağlayacak, başka bir deyişle uyuşmazlığın esasını çözecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle uyarlama davalarında kira bedeli hakkında ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğine hükmedilmiştir.
Aynı konuya ilişkin bir başka davada Bursa Bölge Adliye Mahkemesi tarafından ihtiyati tedbir talebi kabul edilmiş ve dava tarihinden önceki bir tarihten başlamak üzere kira bedelinin daha düşük bir bedel olarak ödenmesi konusunda tedbir kararı verilmiştir.
Söz konusu kararlar arasında çıkan uyuşmazlık hakkında Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 04.06.2021 tarihli, 2021/3452 E. ve 2021/6001 K. sayılı ilamı ile görüş ve uygulama farklılıklarının giderilmesine ilişkin kesin karar vermiştir.
Yargıtay tarafından yapılan incelemede:
- İhtiyati tedbirlerin düzenleme amaçlı, eda amaçlı ve teminat amaçlı olmak üzere üç türü olduğu,
- Düzenleme amaçlı tedbirlerin ihtilaflı hukuki ilişkinin geçici olarak düzenlenmesini amaçladığı,
- TBK m. 138 kapsamındaki uyarlama talebinin kabul edilmemesi halinde sözleşmenin sona ermesinin gündeme geleceği, dolayısıyla bu yargılamada verilecek tedbir kararının sözleşme ilişkisinin korunmasına yönelik düzenleyici bir tedbir kararı olacağı,
- HMK tasarısında yer alan “asıl uyuşmazlığı çözecek nitelikte olmamak şartıyla” ifadesinin TBMM Adalet Komisyonundaki görüşmeler sırasında taslak metinden çıkarıldığı, Kanun koyucunun bu ifadeyi taslak metinden çıkarmasındaki amacın bu ilkenin dar yorumlanması nedeniyle davacının davayı kazansa bile elde etmek istediği sonuca ulaşamazsa yaşayacağı mağduriyetin önlenmesi olduğu,
- Pandemi nedeniyle açılan uyarlama davalarında pandeminin seyri, alınan idari kararların kiracının faaliyet gösterdiği sektöre etkileri, kiracının kira ödemedeki suiistimali gibi unsurlar değerlendirilerek verilecek ihtiyati tedbir kararında değişikliğin her zaman mümkün olduğu
göz önüne alınmıştır. Tüm bu gerekçelerle, uyarlama davasından beklenen sözleşmenin ayakta tutulması amacına uygun olarak, pandemi sebebiyle kira bedelinin uyarlanmasına ilişkin davalarda kiranın tespitine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilebileceğine hükmedilmiştir.
